185 Dolarlık Pasaportun Kara Kutusu: Semlex Belçika’da Yargılanacak

Dosyanın ayrıntıları

Bir vatandaş pasaport harcı olarak 185 dolar ödediğinde, bu paranın devlet kasasına mı, yoksa gizli aracı yapıların cebine mi gittiği sorusu, artık Belçika yargısının önünde.

Brüksel’de 31 Ağustos’ta alınan kararla, Belçikalı biyometri ve güvenlik belgesi devi Semlex ile birlikte 13 sanık, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki (DRC) pasaport üretim sözleşmesi nedeniyle ceza mahkemesine sevk edildi. Belçika Federal Savcılığı sözcüsü, şirketin ve bazı çalışanlarının sevk edilenler arasında bulunduğunu doğruladı. Dokuz yıl süren soruşturmanın bu aşamaya gelmesi, suçlamaların esasen yargılanmasının önünü açıyor. (Henüz bir suçluluk hükmü bulunmamaktadır.) [1]

Paranın Anatomisi: 185 Dolar Nasıl Dağıtıldı?

Dosyanın merkezinde, vatandaşların cebinden çıkan paranın şeffaf olmayan bir şekilde parçalanması var. Reuters’ın 2017’de ulaştığı sözleşme metinlerine göre, 2015’te devreye alınan sistemde bir biyometrik pasaportun bedeli 185 dolar olarak belirlenmişti.

Bu tutarın dağılımı, "devlet hizmeti" kavramının nasıl ticarileştiğini gözler önüne seriyor:

65 $ Kongo devletine

48 $ Üç farklı Semlex iştirakine

12 $ Kinşasa merkezli Mantenga Contacto Trading’e (personel hizmetleri için)

60 $ Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) kayıtlı LRPS adlı şirkete

Dikkat çekici olan nokta, toplam pasaport bedelinin yüzde 32,4’üne tekabül eden bu 60 dolarlık dilim. Reuters’ın ulaştığı belgelere göre, BAE merkezli LRPS’nin bu devasa pay karşılığında sunduğu hizmetler "idari işler, lojistik ve hükümetle ilişkiler" olarak tanımlanmıştı. Uluslararası yolsuzluk soruşturmalarında "hükümetle ilişkiler" (government relations) kalemi, genellikle gizli komisyonların veya nüfuz ticaretinin maskesi olarak değerlendiriliyor.

LRPS’nin, dönemin Cumhurbaşkanı Joseph Kabila’nın bir yakınıyla bağlantılı olduğu iddiası da dosyanın en karanlık başlıklarından biri. Ancak Reuters’ın Eylül 2026 tarihli aktarımına göre, soruşturmacılar bu bağlantıyı henüz kesin delillerle mahkeme önünde kanıtlamış değil. [1]

60 Milyon Dolarlık "Yönlendirme" İddiası

Davaya müdahil olan sivil toplum kuruluşlarının ortak açıklamasına göre, bu karmaşık finansal düzenek aracılığıyla yaklaşık 60 milyon doların usulsüz biçimde yönlendirildiği iddia ediliyor.

Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu (FIDH), Mayıs 2020’de 51 Kongolu vatandaşın davaya katıldığını duyurmuştu. FIDH, Transparency International ve diğer kuruluşların da desteklediği süreçte, savcılar dokuz yıl boyunca banka hareketlerini, yüzlerce elektronik yazışmayı ve farklı ülkelerden toplanan tanık ifadelerini inceledi. [2]

Semlex: "İddiaları Reddediyoruz, Rakamlar Gerçeği Yansıtmıyor"

Semlex, Belga ajansının 2 Eylül’de yansıttığı resmi açıklamasında tüm yolsuzluk ve kara para aklama iddialarını kesin bir dille reddetti. Şirket, Semlex Europe’un gizli komisyon ödemediğini ve kamu fonlarının usulsüz kullanımına katılmadığını bildirdi.

Soruşturmacıların tüm taleplerine yanıt verdiğini savunan Semlex, dokuz yıldır esas hakkında savunma yapmayı beklediğini ve yargılamaya "güvenle" hazırlandığını ifade etti. Şirket, kamuoyunda dolaşan 60 milyon dolarlık rakamlara da itiraz ederek, bu tutarların sadece davacıların iddialarına ve basın spekülasyonlarına dayandığını, herhangi bir mahkeme hükmü veya bağımsız denetimle belirlenmediğini vurguladı. [3]

The Ledgers Analizi: GovTech Sektörü İçin Bir Turnusol Kağıdı

Dosyada geçen 185 dolarlık rakam, Kongo hükümetinin 11 Nisan 2025 tarihli kararıyla 75 dolara düşürülmüş olsa da [4], sorunun özü değişmedi: Geçmişte vatandaşlardan alınan ücretlerin nereye gittiği ve aracı şirketlere ayrılan payların denetimi.

Semlex dosyası, sadece Belçikalı bir şirketin hukuki mücadelesi değildir. Bu dosya; devletlerin kimlik, pasaport, biyometri ve vergi takip altyapısını (traceability) özel şirketlere devrettiği "GovTech" sektörünün iş yapma biçimine dair kritik bir turnusol kağıdıdır.

Sektördeki oyuncular (Semlex, SICPA, IDEMIA, Surys) farklı ürünler satıyor olabilir; ancak model ortaktır:

Devletle uzun vadeli sözleşme → Yerel veya offshore "danışman/lojistik" ortakları → Hizmet bedeli adı altında yüksek marjlar

Semlex’in yargılanması, bu modelin "hizmet bedeli" adı altında gizlenen kısımlarının, yargı mercileri tarafından ne kadar şeffaf bir şekilde sorgulanabileceğinin ilk büyük sınavı olacak.

The Ledgers olarak, bu davayı ve benzeri "teknoloji tedarikçisi" dosyalarını, Avrupa Soruşturma Takip Tablomuzda izlemeye devam edeceğiz.

Bu metnin dayandığı yayınlar: Reuters / Internazionale — 2 September 2026; FIDH — Semlex referral to criminal court; Belga / Nieuwsblad — Semlex response, 2 September 2026; DRC Council of Ministers — 11 April 2025.